ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ

ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ

Τάση  Αυτοπραγμάτωσης

Ο Rogers (30) υποστήριξε ότι το άτομο έχει μια εγγενή τάση προς την πραγμάτωση του οργανισμού του. Ο εαυτός, σύμφωνα με τον Rogers (31), συμπεριφέρεται ως ένα οργανωμένο σύνολο, ως γκεστάλτ, και επιδίδεται σε μια «οργανισμική διαδικασία αποτίμησης», αξιολογώντας την εμπειρία πάντα σε σχέση με την τάση πραγμάτωσης του.

Καθώς η συνειδητοποίηση του εαυτού αναδύεται, το άτομο αναπτύσσει μια ανάγκη για αποδοχή και θετική εκτίμηση από το περιβάλλον του. Αν το άτομο δεν κερδίσει αυτή τη αποδοχή και θετική εκτίμηση, τότε αναγκάζεται να προσαρμοστεί και να αποκτήσει  «συνθήκες αξίας». Οι «συνθήκες  αξίας» προέρχονται από την υπό όρους, θετική αποδοχή του γονέα που δεν αγαπά και εγκρίνει το παιδί του ανεπιφύλακτα.

 Η ψυχολογική δυσπροσαρμοστικότητα, σύμφωνα με τον Rogers (30), προκύπτει όταν εμφανίζεται  μια ασυμφωνία μεταξύ της αντίληψης του εαυτού του παιδιού και της εμπειρίας του. Οι όροι αξίας «ενδοβάλλονται» στη δομή του εαυτού  και στη συνέχεια  ενεργεί σύμφωνα με αυτές τις συνθήκες, προκειμένου να αποτιμήσει και να εγκρίνει τον εαυτό του θετικά.

Αυτό δημιουργεί μια αποξένωση ή ασυμφωνία (inconguence) στον ψυχικό του κόσμο, επειδή το παιδί αρνείται τη δική τoυ αξιολόγηση για χάρη  της θετικής αποδοχής του άλλου, που τον έχει μεγάλη ανάγκη.

Αυθεντικότητα,  Ενσυναίσθηση,  Άνευ Όρων Αποδοχή

Ο Rogers (30) απεικονίζει τον πελάτη που είναι κατάλληλος για  την Προσωποκεντρική Συμβουλευτική, σαν κάποιον που έχει την αίσθηση ότι έχει χάσει τον πραγματικό του εαυτό ή δεν ξέρει ποιος πραγματικά είναι. Αισθάνεται ότι είναι ένα μηδενικό, ότι ο μοναδικός εαυτός που γνωρίζει, είναι αυτός που πιστεύουν οι άλλοι ότι θα έπρεπε να είναι.

Έχοντας έλλειψη εσωτερικού κέντρου ελέγχου, ο πελάτης εξαρτάται για την αυτο-εικόνα του και τον αυτοσεβασμό του από εξωτερικές πηγές αξιολόγησης, δηλαδή, τις κρίσεις, τις προσδοκίες και την έγκριση των άλλων.

Κατ’αυτήν την έννοια, δεν διαφέρει πολύ από  τον ναρκισσιστικά προσανατολισμένο άνθρωπο της εποχής μας, που επιμένει να επιζητά την διάκριση και την επιτυχία,αντί για την αγάπη, για να επικυρώσει τον εαυτό του.

Ο Rogers (30,31,32) υποστήριξε ότι αν ένα  θεραπευτικό κλίμα συνεπούς αυθεντικότητας, ενσυναίσθησης (συναισθηματικής κατανόησης) και άνευ όρων αποδοχής παρέχεται από τον θεραπευτή, ο πελάτης διευκολύνεται τόσο να αναγνωρίσει, να διερευνήσει και να εκφράσει τον εσωτερικό του κόσμο, όσο και να ξεδιπλώσει τις πραγματικές του δυνατότητες  επιτυγχάνοντας έτσι την αυτοπραγμάτωση του.


ΥΠΕΡΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ

ΘΕΣΗ ΑΥΤΟΠΡΑΓΜΑΤΩΣΗΣ

 Ιεραρχία των Αναγκών

Ο ακρογωνιαίος λίθος της θεωρίας της κινητοποίησης του ατόμου, σύμφωνα με τον Maslow (33,34), είναι η ιεραρχία των ανθρώπινων αναγκών. O Maslow (33, 34) υποστήριξε ότι οι άνθρωποι κινητοποιούνται από ανάγκες οι οποίες είναι εντσικτοειδείς (instictoid), δηλαδή εγγενείς.

Ο Μaslow (33,34) επέλεξε τον όρο  ενστικτοειδείς αντί για ενστικτώδεις για να δείξει την διαφορά ανάμεσα στη βιολογική μας κληρονομιά και αυτής των ζώων. Διέκρινε αυτές τις ανάγκες σε βασικές ή ανάγκες έλλειψης και σε ανάγκες ανάπτυξης ή ανάγκες της ύπαρξης, ή μετα-ανάγκες. Οι βασικές ανάγκες περικλείουν τις βιολογικές, τις ανάγκες για ασφάλεια,  τις ανάγκες για αίσθηση του «ανήκειν», για αγάπη και αυτοεκτίμηση. 

Οι ανάγκες ανάπτυξης ή ανάγκες της ύπαρξης, ή μετα-ανάγκες αφορούν την αυτοπραγμάτωση του ατόμου. Η τάση πραγμάτωσης σχετίζεται με την εκδήλωση του δυναμικού, των ικανοτήτων και ταλέντων, σαν εκπλήρωση της αποστολής του ανθρώπου, ή αλλιώς σαν μια βαθύτερη γνώση και αποδοχή της εσώτερης φύσης αλλά και της συνεχούς τάσης του για ενότητα και απαρτίωση.

Ο Maslow (33, 34) απέδωσε τις ανάγκες  αυτοπραγμάτωσης  στην ύπαρξη μιας ανώτερης  φύσης του ανθρώπου η οποία περικλείει τις αξίες και τις αρετές του (ομορφιά, αλήθεια,  καλοσύνη, πληρότητα, νόημα, δικαιοσύνη, τάξη, κλπ) οι οποίες επίσης πιέζουν για έκφραση, όπως ακριβώς και οι αντίστοιχες βασικές.

Αυτό που είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον στη θεωρία του Μaslow είναι η πρόταση του ότι όταν αυτές οι μετα-ανάγκες δεν ικανοποιούνται, οδηγούν σε ένα είδος μετα-παθολογίας, αντίστοιχο με την ανώτερη ανάγκη που δεν εκφράστηκε.

Η στέρηση, για παράδειγμα της έκφρασης της μετα-ανάγκης για αλήθεια οδηγεί σε δυσπιστία, απιστία, κυνισμό, σκεπτικισμό και καχυποψία. Αντίστοιχες μετα-παθολογίες αναπτύσσονται με την στέρηση των υπολοίπων αξιών της ύπαρξης που στο σύνολο τους, για τον Μaslow, είναι δεκαπέντε.

Σχέση μεταξύ Φίλων

Ο  Maslow (35) παρομοίωσε τη θεραπευτική σχέση μεταξύ θεραπευτή και πελάτη σαν σχέση μεταξύ φίλων. Αυτή η σχέση θα πρέπει να επιτρέψει στον πελάτη να εκφράσει την παιδικότητα και την αθωότητα (silliness) του.

Το θεραπευτικό πλαίσιο θα πρέπει να διέπεται από ειλικρίνεια, εμπιστοσύνη, τιμιότητα,  έλλειψη αμυντικότητας και αμοιβαία έκφραση αγάπης. Επιπλέον, ο πελάτης πρέπει να ενθαρρυνθεί να ανακαλύψει και να πραγματώσει όλες τις πτυχές της ύπαρξης του και ιδιαίτερα αυτές της ανώτερης φύσης του.

 

ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

Ένωση των Αντιθέτων

O Jung (36) δεν είναι σίγουρα δεν είναι ο τυπικός θεωρητικός για να αντλήσει κανείς  σχετικά με  την επίδραση της παιδικής ηλικίας στη συνολική ανάπτυξη, καθώς  προτίμησε μια ευρύτερη θεώρηση της ανάπτυξης, περιγράφοντας ένα πέρασμα από μια μορφή κοινωνικοποίησης  από την παιδική και τη νεαρή ενήλικη ηλικία έως τη μέση ηλικία, όταν κάποιος είναι έτοιμος να αποτινάξει τα εσωτερικά μοντέλα της οικογένειας και της κοινωνίας και να ακολουθήσει τον δρόμο του προς την εξατομίκευση. 

Για τον Jung (37), η εξατομίκευση είναι η διαδικασία κατά την οποία το άτομο γίνεται ο εαυτός του, ολόκληρος και πλήρως διακριτός από τους άλλους ανθρώπους.

Ο Jung (38) υποστήριξε ότι ο εαυτός δεν αναπτύσσεται  με την εσωτερίκευση αντικειμένων ή «εαυτοαντικείμενων», αλλά είναι μια  εκ των προτέρων δομή, μια αρχετυπική εικόνα, το πλήρες δυναμικό του ανθρώπου  και η ενότητα της προσωπικότητας σαν σύνολο.

 Για τον Jung (38), ο εαυτός λειτουργεί ως παράγοντας απαρτίωσης, ένα αρχέτυπο, το οποίο υποστηρίζει την ένωση των αντιθέτων μέσα στην ψυχή. Υποστήριξε ότι στην ψυχολογική ανάπτυξη, όπως και στην αγάπη, το κλειδί της επιτυχίας είναι να αντέξει κάποιος την ένταση μεταξύ των αντιθέτων.

Ο Jung (39) επισήμανε ότι η διαδικασία της εξατομίκευσης περιλαμβάνει, επιπρόσθετα, την συνειδητοποίηση της ενότητας μας με τους άλλους ανθρώπους. Η θεωρία του υποστηρίζει ότι όσο γινόμαστε πιο συνειδητοί και αναπτύσσεται η αυτογνωσία μας, τόσο το στρώμα που χωρίζει το προσωπικό μας από το συλλογικό ασυνείδητο θα ελαττώνεται. Έτσι το εγώ ξεφεύγει από τον μικροπρεπή εγωιστικό κόσμο των προσωπικών ενδιαφερόντων του για να συμμετέχει στον ευρύτερο κόσμο των ουσιαστικών ενδιαφερόντων της συλλογικής συνειδητότητας.

Ο Jung (40) ισχυρίστηκε ότι η προσωπική ψυχή περιέχει τα «συναισθηματικά συμπλέγματα » του ατόμου, ενώ το συλλογικό ασυνείδητο περιέχει τα «αρχέτυπα», τα οποία  είναι ίδια σε όλους τους ανθρώπους και αποτελεί ένα υπερπροσωπικό ψυχικό υπόστρωμα.

Διαλεκτική Σχέση

O Jung (38) είδε την θεραπεία σαν μια διαλεκτική διαδικασία η οποία εμπεριέχει  την αλληλεπίδραση θεραπευτή- θεραπευόμενου, ως ισότιμων οντοτήτων καθώς και την συνεχή αλληλεπίδραση των συνειδητών και ασυνείδητων πλευρών τους. Και οι δυο ενδιαφέρονται να  αναπτύξουν την προσωπικότητα τους, και να αποκτήσουν μια πνευματική τοποθέτηση απέναντι στην ύπαρξη τους.

Ο Jung υπογράμμισε ότι τόσο ο θεραπευτής όσο  και ο θεραπευομενος έχουν περιορισμούς και ότι και οι δύο εργάζονται για την αυτοπραγμάτωση τους. Επομένως, οι θεραπευτές πρέπει να παραιτηθούν από οποιαδήποτε θέση αυθεντίας και να αποσύρουν την επιθυμία τους να επηρεάσουν το θεραπευόμενο, αν θέλουν να τον βοηθήσουν να επιτύχει την εξατομίκευση του.

Η εξατομίκευση για τον Jung είναι στην πραγματικότητα ένας ιδανικός στόχος. Μοιάζει περισσότερο με μια επώδυνη διαδικασία κατά την οποία ο θεραπευόμενος καλείται να συγκεράσει  τις αντιτιθέμενες τάσεις της φύσης του για να αποκτήσει μια όλο και πιο ολοκληρωμένη προσωπικότητα, λαμβάνοντας πάντα υπ’ ‘οψιν και τους περιορισμούς του.

Οι Kohut, Rogers, Maslow και Jung  φαίνεται να αναγνωρίζουν ένα εγγενές πρόγραμμα  προσωπικής ανάπτυξης στον οργανισμό, το οποίο οδηγεί προς την αυτοπραγμάτωση. Το «πυρηνικό πρόγραμμα» του Kohut (10), η «τάση πραγμάτωσης» του Rogers ( 30,31,41) η «ιεραρχία των αναγκών» του Μaslow (33, 34) οδηγούν τον άνθρωπο προς την κατεύθυνση  μιας θέσης αυτοπραγμάτωσης που πηγάζει βασικά  από ένα βιολογικό πρόγραμμα, το οποίο επηρεάζεται χαρακτηριστικά από την ανταπόκριση του περιβάλλοντος. Μόνο η «πορεία εξατομίκευσης» του Jung  (38) πηγάζει από μια αρχετυπική πηγή, τον Εαυτό, ο οποίος αντιπροσωπεύει την ενότητα, απαρτίωση και ολότητα της προσωπικότητας.


συνεχίζεται >>