ΠΩΣ ΕΡΓΑΖΟΜΑΙ ΣΥΝΘΕΤΙΚΑ

Η παρουσίαση των πιο πάνω ψυχοθεραπευτικών προσεγγίσεων έγινε κυρίως με την πρόθεση να δείξω πώς τα διαφορετικά μοντέλα θεραπευτικής δράσης ενημερώνουν συνεχώς τις επιλογές μου,σε σχέση με το πώς ακούω τον θεραπευόμενο μου και πώς παρεμβαίνω.

Επιστρέφοντας στο βασικό μου ερώτημα μου «πώς πρέπει, εγώ, να τοποθετηθώ απέναντι  στον πελάτη μου και τα θέματα του αυτήν ακριβώς τη στιγμή της συνδιαλλαγής μας, έτσι ώστε η παρέμβασή μου να είναι όντως αποτελεσματική», αντλώ κυρίως από την συνθετική-συγκριτική ψυχανάλυση, και ειδικότερα από την Stark (6) σχετικά με τη σημασία της ισορροπίας που πρέπει να βρω ως θεραπεύτρια, λειτουργώντας:

α) με ενόραση, κρατώντας μια ουδέτερη στάση  έξω από το θεραπευτικό πεδίο του θεραπευόμενου μου, παρατηρώντας αυτόν και τις εσωτερικές του δυναμικές και βοηθώντας τον να διευρύνει την εσωτερική του επίγνωση.

Ο θεραπευτικός στόχος εδώ είναι η επίλυση των συγκρούσεων ανάμεσα στο αυτό,εγώ και υπερεγώ του θεραπευόμενου και η ενίσχυση του εγώ μέσα από την απόκτηση ενόρασης.

Κατ' αυτόν τον τρόπο, η ένταση που καταναλώνονταν για την διευθέτηση της εσωτερικής πολεμικής αποδεσμεύεται, τα συμπτώματα ανακουφίζονται, μια αντικειμενική αυτοπαρατήρηση αναπτύσσεται, οι σχέσεις με τους άλλους βελτιώνονται και η ικανότητα για μια ικανοποιητική ζωή αυξάνεται.  

β) με συναισθηματική κατανόηση, μπαίνοντας στη θέση του θεραπευόμενου μου  και βυθίζοντας τον εαυτό μου στην συναισθηματική του εμπειρία  για να μπορέσω να του παρέχω ένα «καινούργιο, καλό αντικείμενο» και μια «διορθωτική συναισθηματική εμπειρία».

Ο θεραπευτικός στόχος εδώ είναι η συμπλήρωση των δομικών ελλειμμάτων και η ενδυνάμωση του Εαυτού του πελάτη μέσω της παροχής μιας διορθωτικής συμπεριφοράς από τον θεραπευτή.

Κρατώντας αυτή την «αντισταθμιστική στο  έλλειμμα» στάση προσφέρω  στο θεραπευόμενο μου ένα περιβάλλον που μπορεί να τον «κρατήσει» (holding environment, Winnicott,12), και να του δώσει την ευκαιρία να κάνει μια «καινούργια αρχή» (Balint, 22).

Κατ’αυτόν τον τρόπο, η αυτοεκτίμηση του θεραπευόμενου αυξάνεται και  δημιουργείται  μια ασφαλής και συνεκτική αίσθηση εαυτού, με ενισχυμένη αίσθηση αυτονομίας και  μεγαλύτερη συναισθηματική ανθεκτικότητα.  

 γ) με αυθεντικότητα, αλληλεπιδρώντας  με τον θεραπευόμενο  και χρησιμοποιώντας την εμπειρία του να είμαι μαζί του για να τον βοηθήσω να καταλάβει πως αισθάνεται κανείς όταν είναι μαζί του,  παρέχοντας του έτσι μια αυθεντική εμπειρία στη σχέση.

Ο θεραπευτικός στόχος εδώ είναι η ανάπτυξη της ικανότητας του θεραπευόμενου για μια υγιή, αυθεντική συσχέτιση με τους άλλους.

Χρησιμοποιώ, κυρίως, αυτά τα κλασικά εργαλεία της ψυχοδυναμικής θεραπείας, τα οποία τα εντάσσω σε ένα ανθρωπιστικό, διαλεκτικό πλαίσιο, αντικείμενο των θεωριών της Σχεσιακής Ψυχανάλυσης, της Προσωποκεντρικής Συμβουλευτικής, της Θέσης  Αυτοπραγμάτωσης και της Αναλυτικής ψυχολογίας. 

Πιο συγκεκριμένα, από την Προσωποκεντρική θεραπεία του Rogers, υιοθετώ την προτεραιότητα της δημιουργίας ενός κλίματος αποδοχής, αυθεντικότητας και ενσυναίσθησης έτσι ώστε το εσωτερικό δυναμικό του πελάτη μου να απελευθερωθεί και να εκφραστεί.

Για να επιτευχθεί αυτό τρεiς όροι πρέπει να διέπουν το θεραπευτικό πλαίσιο:η ενσυναίσθηση, η αυθεντικότητα και η χωρίς όρους θετική αποδοχή του  πελάτη, δίνοντας του έτσι την βιωματική εμπειρία του πώς είναι κανείς να εμπιστεύεται και να καθοδηγείται από τον εσώτερο πυρήνα του  (οργανισμική διαδικασία αποτίμησης), παρά από «συνθήκες αξίας»,αποκτώντας έτσι τη συγκρότηση να γίνει ένα πλήρως λειτουργικό πρόσωπο ή αλλιώς να αυτοπραγματωθεί.

Από τη Θέση Αυτοπραγμάτωσης του Maslow εστιάζω πρώτα στο να ικανοποιηθούν, κατά το μέτρο του δυνατού, οι  βασικές,ακάλυπτες ανάγκες έλλειψης του πελάτη μου, και έπειτα επιχειρώ να στρέψω την προσοχή του στις ανάγκες ανάπτυξης, ή ανάγκες της  ύπαρξης του, για  να τον βοηθήσω να αξιοποιήσει τον θησαυρό της ανώτερης φύσης του και να επιτύχει την ολοκλήρωση της προσωπικότητας του.

Αυτό που ο Maslow (33,34) μου λέει σαν θεραπευτή είναι ότι όταν κοιτάς για καταπιεσμένες και ανέκφραστες δυναμικές, μην κοιτάζεις μόνο προς τα κάτω και προς τα πίσω στη ζωή του  παραμελημένου και τραυματισμένου παιδιού, αλλά  κοίταξε ακόμα προς τα πάνω και προς τα εμπρός στην παραμελημένη ανώτερη φύση του ανθρώπου, ερεύνησε τις αρετές, τις αξίες και τα ταλέντα του και ενθάρρυνε τον να τα εντάξει στην αίσθηση του εαυτού του.

Από τη σχολή του Jung έχω επιλέξει να εργάζομαι με σύμβολα. Ο σκοπός της ψυχοθεραπείας του Jung είναι να βοηθήσει τον πελάτη να ανακτήσει την ολότητα του.

Το συλλογικό ασυνείδητο έχει την ικανότητα να δημιουργεί εικόνες και οι εικόνες αυτές λειτουργούν ως σύμβολα. Τα σύμβολα αντισταθμίζουν τη μη  προσαρμοσμένη στάση της συνειδητότητας, δηλαδή τη μονοπλευρικότητα. Για τον Jung (38), η νευρωτική οδύνη υποδηλώνει την «διαστρεβλωμένη ολότητα» του ανθρώπου.

Η κατανόηση των συμβολικών εμπειριών προσφέρει ότι απαιτείται από τη συνειδητότητα για την ενίσχυση της ανάπτυξης και της ακεραιότητας της προσωπικότητας (Jung, 42). Τα σύμβολα, επομένως, βοηθούν το έργο της ολοκλήρωσης εξισορροπώντας τις αντίθετες ψυχικές τάσεις. Ως εκ τούτου, διευρύνουν τη θεραπευτική διαδικασία και βοηθούν τον θεραπευόμενο να  συνεχίσει την πορεία του προς την «εξατομίκευση». 

Συνήθως χρησιμοποιώ διάφορες μορφές αυθόρμητων συμβολικών διαλόγων και συμβολικών νοερών απεικονίσεων σωματικών, συναισθηματικών, ή νοητικών καταστάσεων ή και ονείρων.

Για παράδειγμα, μπορεί να πω: παρατηρήστε πώς αισθάνεστε και να αφήστε να αναδυθεί μια μεταφορά ή μια εικόνα που θα μπορούσε να αντιπροσωπεύει ζωντανά, την παρούσα κατάσταση σας.

Τα αναδυόμενα σύμβολα είναι τις περισσότερες φορές τόσο δραματικά και εύγλωττα ώστε  παρέχουν στον θεραπευόμενο  μια νέα διάσταση των μεριμνών του. Δουλεύω επίσης με ζωγραφική ή κίνηση με τον ίδιο τρόπο, με στόχο πάντα να διευκολύνω την αυθόρμητη συνάντηση του πελάτη μου με το ασυνείδητό του, όπως συνηθίζεται στην Αναλυτική Ψυχολογία.

ΣΥΠΕΡΑΣΜΑ

Συνοψίζοντας, θέλησα να δείξω πώς στη προσωπική μου Σύνθεση στην Συμβουλευτική και την Ψυχοθεραπεία, έχω συνδυάσει τις θεωρίες και τα θεραπευτικά εργαλεία για την επίτευξη της ψυχικής αλλαγής και της ωρίμανσης, από διαφορετικές σχολές της ψυχαναλυτικής, ανθρωπιστικής και υπερπροσωπικής παράδοσης.

Μέσα από την θεραπευτική μου εμπειρία έχω διαπιστώσει ότι η  βελτίωση των συμπτωμάτων ή η μεταμόρφωση  του χαρακτήρα δεν οφείλονται μόνον στην διαισθητική, αποδεκτική, ή «αγαπητική» στάση του θεραπευτή, ούτε στην διεύρυνση της ενόρασης του θεραπευόμενου, ούτε ακόμα στη σχέση μιας γνήσιας, συναισθηματικής κατανόησης, ή μιας αυθεντικής συνάντησης με τον άλλον, αλλά μάλλον σε μια σύνθεση αυτών των παραγόντων.

Η επιλογή της στάσης μου, ως θεραπεύτριας, βρίσκεται σε συντονισμό με την εκάστοτε τοποθέτηση και  εμπειρία του πελάτη μου. Η θεραπευτική μου παρέμβαση μπορεί επίσης  να προσαρμόζεται από ουδέτερη, με συναισθηματική κατανόηση, σε αυθεντική, συμμετοχική ή παιγνιώδη, ανάλογα με την ατμόσφαιρα και τις ανάγκες της θεραπείας.

Παρατηρώντας μέσα από διαφορετικές προοπτικές, ο θεραπευόμενος μπορεί να ειδωθεί σαν να επιδιώκει να ικανοποιήσει τις παιδικές του επιθυμίες, ή σαν να αποζητά να συμπληρώσει τα εσωτερικά του ελλείμματα, ή σαν να επιθυμεί αλλά και ταυτόχρονα να φοβάται τη σχέση με τον θεραπευτή, ή ακόμα σαν να επιζητά να πραγματώσει το εσώτερο δυναμικό του.

Κάθε στιγμή ή φάση της θεραπευτικής διαδικασίας δείχνει προς διαφορετικές,πιθανές κατευθύνσεις. Κάθε στιγμή  ή φάση είναι γεμάτη από ευκαιρίες για αυτογνωσία, αυτοδυνάμωση, επικοινωνία και έκπληξη.

Όλες αυτές οι παράμετροι κάνουν το δρόμο προς την αυτοπραγμάτωση συναρπαστικό, μερικές φορές εκστατικό. Θα ήθελα να ευχαριστήσω όσους πελάτες μου συμμετείχαν μαζί μου σε αυτό το ταξίδι της αμοιβαίας γνωριμίας και διεύρυνσης του δυνατοτήτων  μας προς την κατεύθυνση της εύρεσης και επανεύρεσης των Αληθινών μας Εαυτών.

 



ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ :

1. Rycroft, C.(1995) A Critical Dictionary of Psychoanalysis.London:Penguin Books

2. Freud,S. (1923) The Ego and the Id. London: Vintage Standard Edition: 2001,19:13-59

3. Killingmo, B. (1989). Conflict or Deficit: Implications for Technique. International Journal of Psychoanalysis, 70: 65-78

4. Freud, S. (1925). Some Psychical Consequences of the Anatomical Distinction between Sexes. Standard Edition: 2001, 19: 241-263

5. Fonagy, P.and Target, M (1996) Playing with Reality. I:Theory of Mind and the Normal Development of Psychic Reality. Interanational Journal of Psychoanalysis,77,217-233

6. Stark, M. (2000). Modes of Therapeutic Action. USA: Jason Aronson

7. Freud, S. (1915b). Observations in Transference Love. London: Vintage Standard Edition 2001, 12: 157-171

8. Aron, L. (1991). Working Through the Past-Working through the Future. Contemporary Psychoanalysis, 25: 81-109

9. Kohut, H. (1971). The Analysis of the Self: A Systematic Approach to the Psycho-analytic Treatment of Narcissistic Personality Disorders. USA: International Universities Press, 2001

10. Kohut, H. (1977). The Restoration  of the Self. New York: International Universities Press,   1980

11. Kohut, H. (1984). How does Analysis Cure? Ed. by Arnold Golberg with the collaboration of Paul Stepansky. USA: The University of Chicago Press

12. Winnicott, D. (1960b). Ego Distortion in terms of True and False Self. In: The Maturational Processes and   the Facilitating Environment. New York: International Universities Press, 1965

13. Alexander, F. and French T. M. (1946). Psychoanalytic Therapy: Principles and Applications. New York: Ronald Press

14. Fairbairn, W. (1952). Psychoanalytic Studies of the Personality. New York: Brunner-Routledge, 2003

15. Hartmann, H. (1939). Ego Psychology and the Problem of Adaptation. New York: International Universities Press

16. Fenichel, O. (1945). The Psychoanalytic Theory of Neurosis. New York: Norton, 1972

17. Brenner, C. (1979). The Components of Psychic Conflict and Its Consequences in      Mental Life, Psychoanalytic Quarterly, 48: 547-567

18. Freud, A. (1936). The Ego and the Mechanisms of Defense. The Writings of Anna Freud, rev .ed.  New York: International University Press, 1966

19. Cashdan, S. (1988). Object Relations Therapy. USA: W.W. Norton and Company

20. Klein, M. (1937). Love, Guilt and Reparation and Other Works 1921-1945. London: Vintage,    1998

21. Klein, M.  (1975). Envy and Gratitude and Other Works 1946-1963. London: Vintage, 1997

22. Balint, M.  (1968). The Basic Fault: Therapeutic Aspects of Regression. London: Routledge, 1999

23. Racker, H. (1968). Transference  and Countertransference. London: Karnac Books, 2002

24. Kohut, H. and Wolf, E. (1978). The Disorders of the Self and their Treatment: An Outline. International Journal of Psychoanalysis, 59: 414 (413-425)

25. Stark, M.  (2004). Working with Resistance. USA: Jason-Aronson

26. Greenberg, J. and Mitchell, S. (1983). Object Relations in Psychoanalytic Theory. Cambridge: Harvard University Press,p.3

27. Aron, L. (1996). A Meeting of Minds. Mutuality in Psychoanalysis. Hillsdale, NJ: Analytic Press, p. 19

28. Atwood, G. and Stolorow, R. (1984). Structures of Subjectivity: Explorations in Psychoanalytic Phenomenology. USA: The Analytic Press, p.41

29. Mitchell, S. (1988). Relational Concepts in Psychoanalysis. An Integration. USA: Harvard University Press

30. Rogers, C. (1951). Client-Centered  Therapy. Its Current Practice, Implications and Theory. USA: The Riverside Press

31. Rogers, C. (1959). A Theory of Therapy, Personality, and Interpersonal Relationships, as Developed in the Client-Centered Framework, in Psychology: A Study of a Science, Formulations of the Person and the Social Context. USA: McCraw-Hill Book Company

32. Rogers, C. (1957). The Necessary and Sufficient Conditions of Therapeutic Personality Change. Journal of Consulting   Psychology, 21(2): 95- 103

33. Maslow, A. (1962). Toward a Psychology of Being.  New York: Van Nostrand, Reinhold Company

34. Maslow, A. (1971). The Farther Reaches of Human Nature. USA: New York: Viking Press

35. Maslow, A.  (1970a). Motivation and Personality. 2nd ed.New York: Harper and Row

36. Jung, C. (1969). The Structure and Dynamics of the Psyche: Including. “Synchronicity: An Acausal Connecting Principle” 2nd. Ed. Bollingen Series xx. USA: Princeton University Press, 1981

37. Jung, C. (1959b).  Aion: Researches into the Phenomenology of the Self. London: Routledge & Kegan Paul

38. Jung, C. (1954). The Development of Personality: Papers on Psychology, Education and Related Subjects. USA: Princeton University Press, 1981

39. Jung, C. (1931). Two Essays in Analytical Psychology.Princeton. NJ:University Press,1966

40. Jung, C. (1959a). The Archetypes and the Collective Unconscious. Bollingen Series xx. New York: Pantheon Books

41. Buber, M. (1958). I and Thou. U.S.A: Schibner Classic, 1987

42. Rogers, C.  (1961). On Becoming a Person. USA: Houghton Mifflin   Company, 1995

43. Jung, C. (1968). Psychology and Alchemy. 2nd ed. Bolligen Series xx. USA: Princeton University Press, 1993

44. Kernberg, O. (1974). Further Contributions to the treatment of Narcissistic Personalities. International Journal of Psychoanalysis, 55:215-240

45. Kernberg, O. (1975). Borderline Conditions and Pathological Narcissism. USA: Rowman and Littlefield Publishers, Inc., 2004

46. Kernberg, O. (1984). Severe Personality Disorders. New Haven: Yale University Press

47. Masterson, J. (1981). Narcissistic and Borderline Disorders: An Integrated Developmental Approach. New York: Brunner/ Mazel

48. Masterson, J. (1985). The Real Self. A Developmental and Object Relations Approach. New York: Brunner/ Mazel

49. Masterson, J. (1988). Psychotherapy of the Disorders of the Self: The Masterson Approach. New York: Brunner/ Mazel

50. Balint, M.  (1959). Thrills and   Regressions. London: Maresfield Library, 1987

51.  Guntrip, H. (1971). Psychoanalytic Theory, Therapy and the Self. 3rded. London: Karnac Books, 1991

52. Guntrip, H. (1968). Schizoid Phenomena, Object Relations and the Self. London: Karnac Books, 1992

53. Winnicott, D. (1953). Transitional Objects   and Transitional Phenomena. - A Study of the First Not-Me   Possession. International Journal of Psychoanalysis, 34: 89-96.

54. Winnicott, D. (1963). Psychiatric Disorder in terms of Infantile Maturational Process. In: Maturational Processes and the Facilitating Environment. New York: International Universities Press, 1965

55. Winnicott, D. (1968b). Playing: It’s Theoretical Status in the Clinical Situation. International Journal of Psychoanalysis, 49:591-599