Μαρία Δρακοπούλου M.A. Ψυχοθεραπεύτρια | Συνθετική Ψυχοθεραπεία - Ανθοθεραπεία | Ψυχοθεραπεία / Ανθοθεραπεία

Συμβουλευτική / Ψυχοθεραπεία - Ανθοθεραπεία
Βελτίωση Συμπτωμάτων

Κρίσεις Πανικού - Αιτιολογία (για επαγγελματίες)

Οι κρίσεις πανικού ή η διαταραχή πανικού, όπως ονομάζεται στην ψυχιατρική, είναι μια αγχώδης διαταραχή που χαρακτηρίζεται από αιφνίδιες και επαναλαμβανόμενες προσβολές έντονου άγχους, δυσφορίας, φόβου ή/και τρόμου και συνοδεύεται από μια σειρά σωματικών και ψυχολογικών/γνωσιακών συμπτωμάτων:

Σωματικά Συμπτώματα

•Επιτάχυνση του καρδιακού ρυθμού (αίσθηση ότι η καρδιά πάει να σπάσει)

•Εφίδρωση, εξάψεις, ρίγη

•Δύσπνοια, πλάκωμα, ή πόνος στο στήθος

•Αίσθημα έλλειψης αέρα (πνιγμονής)

•Αισθήματα ζάλης, ναυτίας, αδυναμίας ή τάσης για λιποθυμία

Ψυχολογικά / Γνωσιακά Συμπτώματα

•Αισθήματα μη πραγματικότητας ή αίσθησης απομάκρυνσης/αποστασιοποίησης από τον εαυτό

•Αίσθημα απώλειας έλεγχου ή επέλευσης τρέλας

•Φόβος επερχόμενου θανάτου

 

 Η προσβολή πανικού συμβαίνει συνήθως απρόσμενα χωρίς ο πάσχων να γνωρίζει την αιτιολογία της. Φθάνει κλιμακωτά στην κορύφωση της μέσα σε 10 περίπου λεπτά και μπορεί να διαρκέσει έως μία ώρα. Η διαταραχή Πανικού μπορεί να επέρχεται ανεξάρτητα ή να συνοδεύεται από Αγοραφοβία, Κλειστοφοβία, Κοινωνική Φοβία, Ειδική Φοβία, Διαταραχή μετά από Ψυχοτραυματικό Στρες, Διαταραχή από Οξύ Στρες, ή άλλες αγχώδεις διαταραχές, χωρίς να αποτελεί προϋπόθεση για αυτές.

Ο Φρόυντ (1) έκανε μια χρήσιμη διάκριση ανάμεσα στο "τραυματικό άγχος" και το "προειδοποιητικό άγχος". Κατά την διάρκεια του τραυματικού άγχους, το οποίο σχετίζεται με την διαταραχή πανικού,το εγώ κατακλύζεται απο φόβους και φοβίες που έχουν εσωτερική προέλευση.

Το προειδοποιητικό άγχος, από την άλλη μεριά, λειτουργεί σαν ενα σύστημα αξιολόγησης των εσωτερικών ή/και εξωτερικών απειλών και έχει σαν χαρακτηριστικό να κινητοποιεί τους κατάλληλους αμυντικούς μηχανισμους για να προφυλάξει το εγώ από πιθανούς κινδύνους.Υπό αυτήν την έννοια, προσφέρει μια υπηρεσία πολύτιμη για την ισορροπία του οργανισμού.

Ψυχαναλυτικές μελέτες έχουν δείξει ότι οι άνθρωποι που πάσχουν από αυτή τη διαταραχή, παρουσιάζουν μια βιοχημική ευαισθησία που εκδηλώνεται σαν προδιάθεση προς το άγχος και τις κρίσεις πανικού και συνήθως συνδυάζεται με μια φοβική ιδιοσυγκρασία.

Εξ αιτίας αυτού του προδιαθεσικού άγχους το παιδί αναπτύσσει μια φοβική (fearful) εξάρτηση από στους γονείς του και καταλαβαίνει ότι για να νοιώθει ασφάλεια έχει ανάγκη,πάντα,από την παρουσία τους. Όμως η αναγκαστική εξάρτηση από τους άλλους, βιώνεται σαν πλήγμα στον εγωισμό του (επειδή τα αισθήματα ασφάλειας προϋποθέτουν την στήριξη τρίτων) και δημιουργεί συγκρούσεις γύρω από την εξάρτηση και την αυτονομία του.

Οι κρίσεις πανικού μπορεί επίσης να πηγάζουν από την σχέση, αυτή καθεαυτή, του παιδιού με τους γονείς του στην περίπτωση που αυτή είναι επιβαρυμένη με τρομακτικές απειλές ή άλλη τραυματική συμπεριφορά, από μέρους των κηδεμόνων. Σε κάθε περίπτωση, ο γονέας γίνεται αντιληπτός ως αναξιόπιστος και επιρρεπής να εγκαταλείψει ή να απορρίψει το παιδί.

Αντιδρώντας σε αυτήν την πραγματική ή φανταστική απόρριψη ή/και εγκατάλειψη το παιδί, αναπτύσσει θυμό και εκδικητικότητα προς τους γονείς του. Αυτά τα συναισθήματα βιώνονται σαν κίνδυνος για την σχέση του μαζί τους, γεγονός που αυξάνει τον φόβο της εγκατάλειψης και την φοβική εξάρτηση.

Έτσι εγκαθίσταται ένας φαύλος κύκλος φοβικής εξάρτησης, θυμού και εκδικητικότητας. Αυτός ο φαύλος κύκλος ενεργοποιείται και στην ενήλικη ζωή, όταν αντιλαμβανόμαστε ότι απειλείται η σχέση μας με τους σημαντικούς άλλους.

Οι κρίσεις πανικού, επιπλέον, αποτρέπουν τη συνειδητοποίηση του θυμού που τόσο φοβόμαστε, ενώ αναγκάζουν τους άλλους να συντρέξουν στην επώδυνη και τρομακτική εμπειρία που περνάμε. Επειδή φοβόμαστε τον χωρισμό, τα αρνητικά συναισθήματα τα μετατρέπουμε σε άγχος ή σωματικά συμπτώματα.

Επίσης, συγκρούσεις γύρω από την σεξουαλικότητα έχουν ενοχοποιηθεί για την έναρξη και διαιώνιση των κρίσεων πανικού, ιδιαίτερα όταν αυτές συνοδεύονται από αγοραφοβία.

Άλλες πρόσφατες ψυχαναλυτικές μελέτες, φωτίζουν και μια άλλη πτυχή της διαδικασίας έναρξης και διατήρησης των κρίσεων πανικού. Σύμφωνα με αυτές, οι πάσχοντες από διαταραχή πανικού παρουσιάζουν μειωμένη ικανότητα να περιγράψουν,αλλά και να αντέξουν, γενικότερα, τόσο τα δικά τους κίνητρα, επιθυμίες και συναισθήματα, όσο και των άλλων.

Η έλλειψη πρόσβασης στα συναισθήματα και τις φαντασιώσεις μπορεί να ειδωθεί και σαν μια ασυνείδητη προσπάθεια «να μην θέλουμε να ξέρουμε» για τις βαθύτερες συγκρούσεις μας, προκειμένου να διαφυλάξουμε την στενή μας σχέση από αυτές (2).

Θα παρουσιάσουμε, στις σελίδες που ακολουθούν, ένα τύπο διαταραχής πανικού με αγοραφοβία καθώς και τον τρόπο που προσεγγίστηκε από τον συνδυασμό ψυχοθεραπείας-ανθοθεραπείας.


1. Freud, S. (1926) Inhibitions, Symptoms, and Anxiety. London: Vintage Standard Edition 2001, 20:77-172

2. Busch, F., Milrod, B., Singer, M., Aronson, A. (2012)  Manual of Panic Focused Psychodynamic Psychotherapy - eXtended Range.  New YorkFrancis and Taylor GroupLLC